Monday, September 16, 2019

Azərbaycanın hərbi təyyarəsi vuruldu yoxsa qəzaya uğradı? (2-ci yazı)

Bu ilin iyulunda ordumuzun MİQ-29 təyyarəsinin Xəzərə düşməsilə bağlı bir daha yazmayacaqdım. Ona görə yox ki, məsələ tam aydınlaşdırılıb və bütün suallar cavablandırılıb. Xeyr, sadəcə ona görə ki, nə qədər və nə yazsan da, buna əhəmiyyət verən yoxdur. Azərbaycanda hakimiyyət yoxdur, bu gün onu əvəz edən isə 2-3 qrupdur və onlar da öz aralarında ölkənin olan-qalan sərvətini bölüşdürməklə məşğuldular. Dövlət maraqları, milli təhlükəsizlik məsələləri isə bu qrupların heç birini maraqlandırmır. Bu da təbiidir, çünki bütün bu qruplar xarici dövlətlərin maraqlarına xidmət edir, çünki tutduqları yüksək postları və bu postların sayəsində taladıqları sərvəti xarici himayədarlarının əlilə əldə ediblər və həm də bunun nəticəsi olaraq, onlardan tam asılıdılar.
Amma Müdafiə naziri Zakir Həsənovun 15 sentyabr tarixdə "Mir Şahinin vaxtı"na verdiyi müsahibəsindəki savadsız və yalanlarla dolu müsahibəsi məni mövzuya yenidən qayıtmağa vadar etdi. Əslində Zakir Həsənovdan bundan artığını gözləmirdim də. Ona görə gözləmirdim ki, onun tərcümeyi-halını, nazir postuna hansı dövlətə xidmət edənlərin vasitəsilə gətirildiyini və nazir kimi fəaliyyətini detallarına qədər dəqiqliklə bilirəm. Nazir olduğu ilk gündən şoumenlikdən uzağa gedə bilməyən və öz müavini olan Baş Qərərgah rəisi Nəcməddin Sadıkovdan faktiki asılı olan şəxsdən nəsə gözləməyə dəyməz də.
Beləliklə, qayıdaq Zakir Həsənovun bədnam müsahibəsinə. Bu başdan qeyd edim ki, nazir ya bilərəkdən (yüksək ehtimalla), ya da səriştəsizliyi üzündən ordunun vəziyyəti, ordudakı mənəvi atmosfer və Silahlı Qüvvələrə ictimai nəzarət haqda ucdantutma ağ yalanlar danışır. Zakir Həsənov bəyan edir ki, Rəşad Atakişiyev çox yüksək səviyyəli pilot idi (buna ilk gündən heç kimin şübhəsi olmayıb) və idarə etdiyi MİQ-29 təyyarəsi suya düşənədək saz vəziyyətdə olub. Sual olunur ki, o zaman yüksək peşəkar pilotun idarə etdiyi saz vəziyyətdə olan təyyarə suya niyə düşməli idi? Əlbəttə, Zakir Həsənov yenə iddia edəcək ki, çünki təyyarə quş sürüsü ilə toqquşub və müsahibədə elə bunu da edir. Bunun ağ yalan olduğunu isə həm MİQ-29 təyyarəsinin qəza statistikası göstərir, həm də təyyarənin istehsalçısı olan Rusiyanın sınaq uçuşları keçirən mütəxəssisləri (o cümlədən də pilotlar). Bir daha deyirəm, MİQ-29 təyyarəsinin pilot kabinasının örtüyü (həm də açılıb-örtülən şüşə örtüyü) güllə keçirməyən xüsusi materiallardan hazırlanır və quş sürüsü onu heç bir halda sındıra bilməzdi. Bundan əvvəlki yazımda da qeyd eləmişdim ki, 2008-ci ildə eyni məkanda qəzaya uğrayan eyni tip təyyarə (MİQ-29) sudan bütöv olaraq çıxarılmışdı və onun videosunu da paylaşmışdım. Videonu bir daha diqqətinizə təqdim edirəm:

https://www.youtube.com/watch?v=RwktWDFAAJI&t=92s

 Rəşad Atakişiyevin idarə etdiyi təyyarə isə sudan çoxsaylı fraqmentlər şəklində çıxarıldı və onun qaynatası Qabil Hüseynlinin də dediyi kimi, təyyarənin gövdəsinin alt hissəsi çıxarılmamışdı. Niyə? Əlbəttə ki, yüksək ehtimalla, təyyarəyə atılan raket onun məhz həmin hissəsindən dəydiyi üçün. Buna hüquq praktikasında "cinayətin əşyayi-dəlilini məhv etmək" deyilir. Müsahibədə Zakir Həsənov yalanlarını davam etdirərək, israr edir ki, "qara qutu" oxunub və orda pilotun səsinin niyə olmadığını sual edənlərə bildirir ki, "qara qutuda" pilotun danışıqları qeyd olunmur. Düz deyir, amma həm də yalan deyir, çünki təyyarələrdə pilotun danışıqlarını qeydə alan "registrator" adlı cihaz olur və orda pilotun həm dispetçerlərlə, həm də həmin anda uçuş həyata keçirən digər pilotlarla olan bütün danışıqları əks olunur. MİQ-29 isə həmin təlim uçuşunda iştirak edən 3 təyyarədən biri olub və təbii ki, belə uçuşlar zamanı pilotlar hərbi-taktiki məsələləri öz arasında müzakirə edirlər. Deməli, səs qeydləri digər 2 təyyarənin də "registratorunda" qalmalı idi. Bu da bir yana, pilotun dispetçerlə danışıqları həm də uçuşun idarə olunduğu məkandakı dispetçer xidmətində də səs yazısı şəklində qeydə alınır. Deməli, ən azı 4 yerdə bu səs yazısı olmalı idi və sual olunur ki, pilot təyyarə qəzaya uğramazdan və ya vurulmazdan əvvəl dispetçerlə, pilot yoldaşları ilə nə danışıb, onlara nə məlumat verib ki, Müdafiə Nazirliyinin rəhbərliyi həmin məlumatı xalqdan gizlədir.  Nəhayət, Zakir Həsənov deyir: "İkinci məqam: əgər təyyarə ilə toqquşma olsaydı, bu, "qara qutuda" öz əksini tapacaqdı. Bütün Azərbaycanda olan digər qurumların radarları və bizim radarların məlumatları üst-üstə düşdü". Deyək ki, Zakir Həsənov düz deyir və o zaman sual meydana çıxır ki, təyyarənin düşdüyü yeri müəyyən etmək üçün niyə 3 həftədən çox vaxt lazım oldu? Axı radar və üstəlik də bütün radarlar həmin nöqtəni dəqiqliyilə göstərməli idi. Amma bu, olmadı və hamımızın bildiyimiz kimi, təkcə MİQ-29 təyyarəsinin yerini müəyyən etməyə 3 həftəyədək vaxt sərf olundu.
Müdafiə Nazirliyi, onun rəhbəri Zakir Həsənov danışdıqca batırlar, odur ki, cənab nazirə bir tövsiyyəm var: Zakir Həsənov, susun, siz susanda daha ciddi görünürsünüz! Qalanlarını isə zaman və yaxın gələcəkdə təyin olunacaq istintaqlar müəyyən edəcək. Həm də təkcə bu, təyyarə məsələsini yox, ordudakı təyyarələrin, tankların və digər ağır silahların neçə faizinin və niyə işlək vəziyyətdə olmamasını da.
Gedin həmişə getdiyiniz hərbi hissəyə, fotolar çəkdirib yayın və ya Nəcməddin Sadıkovla Bakı Qarnizonunda xidmət edən xanımları toplayıb "baxış" keçirin! Nəyə və kimə baxış? Ehtiyacınız varsa, detalları ilə xatırlada bilərəm. Bir də dillənin və məmnuniyyətlə xatırladacağam...

İstəyən oxucular nazirin məlum müsahibəsinə burda baxa bilər:
https://www.youtube.com/watch?v=ktIyx_FvuJA&app=desktop

Thursday, September 5, 2019

Əsrin cinayətini törədənlər niyə cəzasız qalmaqdadır (3-cü yazı)

Son günlər əldə etdiyimiz yeni və faktlarla təsdiqlənən məlumatlara əsasən, 2017-ci ildə erməni kəşfiyyatına işləmək saxta ittihamı əsasında həbs olunan hərbçilərimizin mütləq əksəriyyəti 2016-cı ilin aprelində ön cəbhədə döyüşmüş əsgər və zabitlər olub. Olub, çünki hərbi prokuror Xanlar Vəliyevin və Baş Qərərgah rəisi Nəcməddin Sadıkovun birbaşa rəhbərliyi altında işgəncələrə məruz qalan bu insanlardan (200 nəfərdən artıq) 14-ü işgəncə verilərək öldürülüb, 200 nəfərə qədəri isə işgəncələrdən aldıqları ağır fiziki və psixi travmalar səbəbindən ordu sıralarından tərxis olunublar. Bir daha qeyd edim ki, həmin işgəncələrə rəhbərliyi Nəcməddin Sadıkovun bacısı oğlu, Müdafiə Nazirliyi Daxili Təhlükəsizlik İdarəsinin rəisi, polkovnik Ramil Əkbərov həyata keçirib. Öldürülənlərdən bir neçə nəfərinə artıq bəraət verilsə də, nə Xanlar Vəliyevdən, nə də Nəcməddin Sadıkovdan Azərbaycan Ordusuna qarşı bu miqyasda xəyanətkar əməli, qəddar və insan ləyaqətini alçaldan cinayətləri niyə törətdiklərini soruşan yoxdur. Bunu nəinki soruşan yoxdur, əksinə, son günlər hətta onların bu cinayətlərini ifşa eləmiş məmurların dövlət orqanlarından ən qətiyyətli şəkildə (başqa sözlərlə, heç bir səbəb göstərilmədən və izahat verilmədən) kənarlaşdırılması haqda tapşırıq verilib və proses də artıq başlayıb. Bunun daha böyük miqyas alacağı da şübhə doğurmur, çünki həmin "intiqam aksiyasının" arxasında çox güclü təsirə malik olan hakimiyyətdaxili qrupun durduğu deyilir. Məsələ burasındadır ki, ölkəyə yalnız müvəqqəti işğal olunmuş ərazi və gəlir mənbəyi kimi baxan, öz çirkin niyyətlərini rahat həyata keçirmək və kritik məqamda qarşıdurma yaratmaq məqsədilə Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində və dövlət orqanlarının nəzdində çoxsaylı və faktiki qeyri-qanuni silahlı dəstələr yaratmış bu qrup Azərbaycan dövlətinin özünə və bu dövlətə sadiq azərbaycanlılara düşmən gözü ilə baxır, elə bu səbəbdən də ölkə ordusunu sındırmaq, alçaltmaq üçün öz cinayətkar təbiətinə uyğun olan ən yaramaz metodlara əl atır. Amma xəyanətkarların təxribat fəaliyyəti təkcə ön cəbhədə fədakarlıqla döyüşərək həyatını riskə atmış hərbçilərə qarşı erməni kəşfiyyatına işləmək kimi saxta və şərəfsiz ittiham verməklə bitmir. Azərbaycan Ordusunun iflic olunması, onun döyüş ruhunun öldürülməsi və "döyüşən cəzalandırılacaq" xofunun yaradılması bu dəstənin ölkəni tam ələ keçirmək planının çox kiçik bir hissəsidir. Həmin plana ölkə əhalisinə keyfiyyətsiz və müxtəlif xəstəliklər törədən maddələr qatılmış ərzaq məhsullarının satılması (kürd əsilli İran vətəndaşı Abdulbarı Goozal və onun "Azərsun" şirkətinin həmin əməlləri haqda ətraflı yazmışam) və ölkədə narkotik maddələrin yayılması da daxildir. Xainlərin niyyət və planları bəllidir, amma sual olunur ki, həmin cinayətkar əməllərə Azərbaycan rəsmiləri və ölkənin hüquq-mühafizə orqanları (DİN və Respublika Prokurorluğu) nədən reaksiya vermir? Prezident Administrasiyası rəsmiləri Ramiz Mehdiyev, Fuad Ələsgərov, Əli Həsənov və digərləri Azərbaycan xalqının soyqırımına xidmət edən bu cinayətkar əməllərə dair ölçü götürülməsi barədə niyə məsələ qaldırmır? Gələn (4-cü) yazımda bütün bu baş verənlərə daha geniş rakursdan baxışımızı təqdim edəcəyəm.

Thursday, August 22, 2019

Azərbaycanın hərbi təyyarəsi vuruldu yoxsa qəzaya uğradı?

İyulun 24-də Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinin Xəzər dənizi üzərində təlim uçuşu keçirərkən dənizə düşən təyyarəsinin hissələri və pilot, polkovnik-leytenant Rəşad Atakişiyevin nəşi hadisədən 27-28 gün sonra nəhayət, tapılıb çıxarıldı. Amma hadisə ilə bağlı elə ilk günlərdən ortaya çıxan suallar, müəmmalar nəinki gündəmdən çıxmadı, əksinə, xeyli yeni suallar da əlavə olundu. Bu, da təbiidir, çünki müvafiq qurumlar, ilk növbədə də ölkənin Müdafiə Nazirliyi (MN) arxada qalan az qala bir ay ərzində bir neçə məsələdə tam səriştəsizlik (hüquq dilində buna "cinayətkar səhlənkarlıq" deyirlər)  nümunəsi ortaya qoydular. Əvvəla, MN ictimai rəylə, cəmiyyətlə işləyə bilmədiyini bütün çılpaqlığı ilə nümayiş etdirdi və bu da tamamilə anlaşılandır: ictimai rəylə işləmək mütəmadi olaraq, eyni hərbi hissəyə gedib fotolar çəkdirib, onları paylaşmaq deyil. Bu şoumenliyi şəxsən nazir Zakir Həsənov primitiv metodlarla da olsa, hər halda bir az bacarır. MN-nin hadisə ilə bağlı susqunluğu və ya tutumsuz, ziddiyyətli açıqlamaları fonunda medianın maraqlı qüvvələr tərəfindən çaşqınlıq yaratmağa yönəlmiş məqsədli dezinformasiyalarla doldurulması göstərdi ki, Azərbaycan öz torpaqlarını azad etmək uğrunda savaşa başlayarsa biz, ən azı informasiya müharibəsini fəciəvi şəkildə uduzmuş olarıq. Bu isə müasir şəraitdə müharibə aparan ölkə üçün faktiki məğlubiyyət deməkdir. Amma qayıdaq həmin o dezinformasiya dalğalarının hədəflərinə. İlk olaraq, ortaya versiya atıldı ki, guya təyyarə ya texniki səbəbdən, ya da pilotun səhhəti üzündən qəzaya uğraya bilərdi. MN isə hər zaman olduğu kimi, bu dəfə də susaraq xalqa demədi ki, əvvəla, təlim uçuşunda təkcə mərhum pilot Rəşad Atakişiyevin idarə etdiyi MİQ-29 təyyarəsi yox, 3 təyyarə olub və bu da tamamilə normal praktikadır, çünki təlim uçuşu zamanı onların hər biri öz vəzifəsini yerinə yetirir. İkinci, Milli Ordunun ən təcrübəli pilotlarından olan Rəşad Atakişiyev şübhəsiz ki, təyyarənin texniki vəziyyətini dəyərləndirməyə qadir idi və bütün pilotlar kimi mütəmadi tibbi müayinə keçirdi və deməli, onun səhhətində problemlər ola bilməzdi. Nəhayət, texniki nasazlıq adətən, təyyarənin bir anda qəzaya düşməsinə səbəb olmur və deməli, pilot katapultdan istifadə etməli idi. Digər məqamlar da var, amma oxucunu çox yükləməmək üçün daha əhəmiyyətli olan bir açıqlamaya da diqqət çəkmək istərdim. Bu, hərbi ekspert Üzeyir Cəfərovun Azərbaycanın hərbi təyyarəsinin Rusiyanın REM (Radioelektron müdafiə) sistemi vasitəsilə sıradan çıxarıla biləcəyi haqda ehtimalı idi. Heç də təsadüfi deyldi ki, məhz bu açıqlamadan sonra vaxtilə Azərbaycan dövlətinə qarşı casusluq, çoxsaylı təxribatlar törətmiş, nəhayət, 1993-cü ilin hərbi qiyamında iştirak edərək prezident qvardiyasının əsgərlərini xaincəsinə güllələmiş, bu gün isə Rusiyaya sığınmış cinayətkarlar Üzeyir bəyi hədəfə aldılar, onu sosial şəbəkələrdə ələ salmağa, təhdid etməyə çalışdılar. Maraqlıdır ki, bu açıqlamaya nə Rusiyanın, nə də Azərbaycanın hərbi qurumları heç bir münasibət bildirmədi. Ən azı, Rusiya tərəf buna münasibət bildirməli idi. Təbii ki, istifadə olunmuş törtöküntülərinin dililə yox.
Ardınca təyyarənin axtarışına Rusiyadan və Türkiyədən mütəxəssislərin dəvət oluna biləcəyi mövzusu ortaya atıldı və burda çox təbii olaraq "Niyə?" sualı ortaya çıxır. Bu da təsadüfi deyil. Hələ 2008-ci ilin yanvarında anoloji hadisə baş verəndə axtarış üçün heç bir xarici ölkəni dəvət etməyə ehtiyac olmamışdı, çünki o zaman ölkənin Hərbi Dəniz Qüvvələrinin arsenalında təyyarənin axtarışı üçün həm müvafiq elektron-texniki vasitələr, həm də hazırlıqlı peşəkar mütəxəssislər vardı. Ona görə də ölkənin öz potensialı hesabına (qış mövsümü olmasına rəğmən) qəzaya uğrayan təyyarəni elə MN-nin Hərbi-Dəniz Qüvvələri tapıb çıxarmışdı. Bəli, ölkənin belə resursları vardı, amma Şimal qonşumuzdan sifariş alan Müdafiə Nazirliyinin və Hərbi Prokurorluğun rəhbərliyinin səyləri sayəsində həmin arsenal 2013-2015 illərdə saxta ittihamlar əsasında açılmış cinayət işi vasitəsilə darmadağın edildi. Bu haqda əvvəlki bloq yazılarımda ətraflı yazmışam.
Bu yerdə bir məqamı da diqqətinizə çatdırmaq yerinə düşərdi. 2008-ci ildə sudan çıxarılan təyyarənin əsasən yalnız burun hissəsi zədələnsə də, bu dəfə çıxarılan təyyarənin faktiki çoxsaylı hissələrə parçalanması məlum oldu. Bundan başqa, o da məlum oldu ki, pilotun nəşi kresloya bağlı vəziyyətdə tapılsa da, əslində onun bədəni parçalanmış və hətta pilot kreslosu iki hissəyə bölünübmüş. Bu mənada, Rəşad Atakişiyevin qayınatası Qabil Hüseynlinin BBC radiosunun Azərbaycan xidmətinə verdiyi müsahibə əhəmiyyətli dərəcədə informativdir. Müsahibənin önəmini nəzərə alaraq, onu təqdim edirəm:

 https://www.youtube.com/watch?v=IVWV2BWXvKg&app=desktop

Məsələ burasındadır ki, kifayət qədər güclü konstruksiyaya malik olan MİQ-29 döyüş təyyarəsidir və o, suya düşərkən zərbədən bu dərəcə parçalana bilməzdi və bu, 2008-ci ildə qəzaya uğrayan eyni tip təyyarə dənizdən çıxarılarkən çəkilən videomaterialdan da aydın görünür. Halbuki, həmin təyyarə təxminən 14 m dərinlikdə dənizin dibinə dəyib zədə almışdı, Rəşad Atakişiyevin idarə etdiyi təyyarə isə dənizin ondan azı 2 dəfə dərin yerinə düşüb və deməli, dənizin dibindən aldığı zərbə də daha az dağıdıcı təsir göstərməli idi. Bu, fizika qanunlarıdır və bunu anlamaq üçün mütəxəssi olmağa ehtiyac yoxdur.

https://www.youtube.com/watch?v=RwktWDFAAJI&t=92s

Amma Qabil Hüseynlinin də qeyd etdiyi və yayılan fotolardan göründüyü kimi, iyulda qəzaya uğrayan təyyarə faktiki kiçik parçalara bölünüb. 2008-ci ildəki qəzada həlak olan pilotun nəşi tam şəkildə çıxarılsa da (birinin, digəri tapılmayıb), Rəşad Atakişiyevin nəşi BBC-nin yuxarıda paylaşdığım materialından görünür ki, faktiki kiçik fraqmentlərə parçalanıb. Mütəxəssislərin fikrincə, bu, yüksək ehtimalla, təyyarə raketlə vurulduğu halda mümkün ola bilər. Görünür istintaqın aparılmasında da bu versiya arxa plana keçirilməməlidir. Amma...
Amma AR Hərbi Prokurorluğu tərəfindən cinayət işi AR CM-nin 342.2 maddəsi ilə açılıb. Həmin maddəni diqqətinizə təqdim edirəm:

Maddə 342. Qulluğa səhlənkar yanaşma 342.1. Rəisin və ya vəzifəli şəxsin öz xidməti borcuna səhlənkar yanaşması əhəmiyyətli zərər vurduqda— iki ilədək müddətə hərbi xidmət üzrə məhdudlaşdırma və ya iki ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır. 342.2. Eyni əməllər ağır nəticələrə səbəb olduqda, habelə müharibə vaxtı və ya döyüş şəraitində törədildikdə—
iki ildən yeddi ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.

Beləliklə, gördüyümüz kimi, yüzlərlə Azərbaycan hərbçisini şərləyərək həbsə atan, cəza verən, işgəncələrə məruz qoyaraq qətlə yetirən hərbi prokuror Xanlar Vəliyev öz ampluasındadır. Əvvəlcə ölkənin Hərbi-Dəniz Qüvvələrininin komandanlığını şərləyərək bu qurumu dağıdan, ardınca 2016-cı ilin aprel döyüşlərində ön cəbhədə olmuş hərbçiləri Ermənistan kəşfiyyatına işləmək saxta ittihamlarına məruz qoyan (xatrıladım ki, həmin işgəncələrdə 14 nəfərin qətlə yetirilməsinə və 200-dən çox hərbçinin ağır fiziki və psixi travma almasına rəğmən bu cinayətə rəhbərlik etmiş Xanlar Vəliyev, Nəcməddin Sadıkov və onunbacısı oğlu Ramil Əkbərov hələ də tutduqları vəzifələrdədilər, halbuki onlar həbsdə olmalıdılar) hərbi prokuror təyyarənin "qara qutusu" hələ deşifrə olunmadan hadisənin səbəbini niyə Hərbi Hava Qüvvələrinin rəhbərliyinin səhlənkarlığında axtarır? Bəlkə təyyarə həqiqətən raketlə vurulub? Xeyr, xanlar vəliyevləri, nəcməddin sadıkovları bu, maraqlandırmır, çünki onların missiyası ölkənin silahlı qüvvələrini ardıcıl şəkildə dağıtmaqdır, çünki onlar sahiblərindən belə tapşırıq alıblar. Bu arada onu da qeyd edim ki, hadisə zamanı havada olan 3 təyyarədən birini də Rəşad Atakişiyevin komandiri idarə edirmiş və əgər təyyarə raketlə vurulubsa, deməli digər 2 pilot bunun canlı şahidi olublar və elə buna görə də cəzalandırılmalıdılar. Xanlar Vəliyevin açdığı cinayət işindəki maddə də birbaşa mümkün cinayətin şahidlərini hədəfə alır. Faciə burasındadır ki, vəliyevlərin, sadıkovların cinayətləri haqda ətraflı məlumatı olan İlham Əliyev də Ali Baş Komandanı olduğu hərbçiləri onların təcavüzündən qorumayıb və bu dəfə də qorumayacaq. Odur ki, hərbçilərimizi qorumaq artıq bizim - bütün azərbaycanlıların üzərinə düşən məsuliyyətdir. Çünki bu ordu onların yox, bizim Milli Ordumuzdur, bu ordu bizim torpaqları qoruyur və ümid edirəm, nəhayət ordu özünü də daxili təcavüzkarlardan qorumağın zamanının çatdığını qəbul edir.

P.S.: Dünən Rəşad Atakişiyev dəfn olundu. Allah rəhmət eləsin. Amma bu, mənə bir tarixi xatırlatdı:
2009-cu il fevralın 11-də Hərbi_Hava Qüvvələri komandanı, Müdafiə nazirinin müavini, general Rail Rzayev evinin qarşısında qətlə yetirildi. Onu elə həmin gün təcili dəfn elədilər, dəfn mərasiminə nə Müdafiə naziri, nə onun müavinləri, nə də Baş Qərərgah rəisi qatılmadılar. Sanki cinayətin izini tezliklə itirməyə çalışırdılar və itirdilər də.
Dünən də belə oldu...

Tuesday, June 11, 2019

Cəhalətin təntənəsi yoxsa onunla pərdələnən başqa niyyətlər?

Bu haqda çoxdan yazmaq istəyirdim və bu günlərdə sosial şəbəkələrdə geniş yer alan "Dəlməmmədli piri" mövzusu buna əlavə təkan verdi. Bu yazımda keçən yay Bakıdakı həmsöhbətlərimdən birinin bu mövzuda danışıdıqlarını da bölüşmək istədim. Amma bu haqda bir qədər sonra.
"Şeyx Nəsrullah" kabusu başıbəlalı məmləkətimizin üzərindən heç vaxt əskik olmayıb və bu gün də 100 il (bəlkə də yüz illər) əvvəl olduğu kimi, dara düşən həmən özünü verir cadugərlərin, falçıların, baxıcıların yanına. Oturuşmuş bir fikir var ki, həmin o, şeyxnəsrullahların kliyentləri də əsasən çətin sosial-iqtisadi duruma düşmüş imkansız və təhsilsiz təbəqənin nümayəndələridir. Amma yaşadıqlarımız və gördüklərimiz deyir ki, onların arasında yetərincə təhsillilər də olur, zənginlər də, vəzifəlilər də və hətta sözün həqiq mənasında intellektuallar da.
Bunu deyim ki, lap erkən uşaqlıq illərimdən şeyxnəsrullah "fenomeninə" təkcə neqativ yox, həm də ikrahla yanaşmışam və bunun səbəbkarları da yaxın qohumlarım arasındakı şeyxnəsrullahsevərlər olub. Təsəvvür edin, adam Şəmkirdən Gəncəyə gedir (söhbət nəqliyyatın qıt olduğu 1969-70 illərdən gedir) və orda yaşayan baxıcı erməni "Tamara xalasından" aldığı təlimatları uşaqlı-böyüklü hər kəsin beyninə yeritməyə çalışır. Mən hələ o zamankı 6-7 yaşlı uşaq ağlımla bunun hamısının cəfəngiyyat olduğunu fikirləşirdim, amma bir neçə il sonra həmin qohumum cinlərlə söhbətlərini danışanda anladım ki, vəziyyət düşündüyümdən daha ağırdır. Bəli, cəhalətin intellektdən, elmdən daha sürətlə yayılmaq və durmadan "inkişaf etmək" kimi bir üstün cəhəti var. Və yaxud başqa bir misal: 5-6 il əvvəl Şəmkirdə başqa bir qohumum məni ağır seyid dediyi baxıcının yanına aparmaq istəyəndə cavab vermişdim ki, mən özüm külli-siyasət aləminə "baxıcılıq" edirəm, görən-bilən deməzmi ki, bunun burda nə ölümü var? Yeri gəlmişkən, diqqət yetirmisinizsə, bütün şeyxnəsrullahlar özünü seyid kimi təqdim edir. Bir neçə il əvvəl Avropa təhsilli gənc bir xanımın həyat yoldaşı ilə aralarında olan münaqişəni çozmək üçün onun fotosunu götürüb rayonlardan birinə falçıya getdiyini biləndə də təəccüblənmədim. Ona görə ki, şeyxnəsrullahsevərlik yuxarıda qeyd etdiyim kimi, nə təhsillə, nə sosial statusla, nə də maddi durumla bağlı deyil. Düşünürəm ki, bu, fərdi səviyyədə psixoloji, cəmiyyət səviyyəsində isə ictimai-siyasi fenomendir. Bəli, şeyxnəsrullah fenomeni məhz daim problemlər işərisində boğulan ölkələrdə sosial-iqtisadi və ictimai-siyasi böhran ərəfəsində "xortlayır". SSRİ dağılması ərəfəsində sovet TV-lərinin ekranları kaşpirovskilərlə, çumaklarla doldurulduğu kimi, Azərbaycan mediası da baxıcı məlahətlərlə, tofiqdadaşovlarla və digər şeyxnəsrullahlarla zənginləşmişdi.
Bilgili insanlar deyirdilər ki, yenidən hakimiyyətə qayıdan Heydər Əliyev də yanında baxıcı bir qadın gəzdirirmiş. Təbii ki, falçı və cadugər bir qədər köhnəlik qalığı kimi səsləndiyindən onları başqa adlarla - ekstrasens, telepat və s. adlandırırlar. Sonuncu məlumata inansaq, o zaman icra başçılarının, polis rəislərinin, nazirlərin müntəzəm olaraq və çox böyük mükafatlar müqabilində "şeyxnəsrullahların" xidmətinə müraciət etməsində qeyri-adi heç nə yoxdur.
Etiraf edim ki, keçən ilin yayında Bakıda eşitdiyim bir söhbət əvvəlcə mənə çox qeyri-ciddi görünsə də, onula təkrar-təkrar qarşılaşdıqdan sonra məsələni araşdırmağa qərar verdim. Beləliklə, yaxşı tanıdığım və ciddiliyinə güvəndiyim bir alim söhbət zamanı dedi ki, dövlət rəhbərlərinin tapşırığı ilə Yaxın Şərq ölkələrinin birindən Azərbaycana gətirilmiş ekstrasenslər (cadugərlər) insanlarımıza təsir edərək, onları müti vəziyyətdə saxlayırlar. Həmsöhbətim hətta bunu da bildirdi ki, onların 3-4 nəfəri gün ərzində ayrılmış maşınlarda şəhər boyu hərəkət edərək, Bakı sakinlərinə təsir edirlər. Digər bir qrup guya, Moskva Dövlət Universitetinin Bakı filialının zirzəmisinə yerləşdirilmiş hansısa mürəkkəb radioelektron qurğunun şüalandırdığı siqnallar vasitəsilə əhaliyə təsir edir və üçüncü qrupun cadu etdiyi suyu böyük qablarla aparıb Ceyranbatan su anbarına tökürlər. Həmsöhbətimə yerindəcə sual verdim ki, əgər belə metodlar varsa və onlar işləyirsə, o zaman İlham Əliyevin dostları niyə illərdir daş-kəsəklə silahlanmış fələstinlilərin əlində girinc qalıb, silahlanmaya milyardlarla pul xərcləyirlər? Elə onları mütiləşdirib 70 ildir həll edə bilmədikləri bütün məsələləri birdəfəlik yerbəyer eləmək daha ucuz və itkisiz başa gəlməzdimi? Deyəcəksiniz ki, cəfəngiyyatdır? Bəli, haqlı olacaqsınız və mən də həmən elə düşündüm, amma yuxarıda qeyd etdiyim kimi, araşdırdım da və çox təəssüf ki, fərqli mənbələrdən də oxşar məlumarlar aldım. Bütün bu məsələdə səhərdən axşamadək şəhəri avtomobildə dolaşan şeyxnəsrullahlardan və onların hardan, necə gətirilməsindən tutmuş guya, universitetin zirzəmisində yerləşdirilmiş mürəkkəb elektron qurğuyadək hamısı mənasız, cəfəng söhbətlər kimi qəbul edilə bilər, amma bir məsələ var ki, onu həqiqətən ciddi qəbul etməyə ehtiyac var və bu da "cadu edildikdən" sonra Bakını içməli su ilə təhciz edən su anbarına tökülən mayenin kimyəvi tərkibidir. Zənnimcə, bu, heç də üzərindən asanlıqla keçiləsi məsələ deyil, çünki söhbət əhalinin sağlamlığından və həyatından gedir. Ona görə də bu mövzunu təqib etmək təkcə jurnalistlərin və ya araşdırmaçıların işi deyil, həmin sudan içən hər kəsin marağında olmalıdır. Xüsusilə də Daxili İşlər və Dövlət Təhlükəsizlik Xidməti orqanlarında çalışanların.

P.S.: "Ərəb baharının" ilk başladığı Tunisin birinci xanımı Leyla Trabelsi ölkədə olan və xaricdən gətirilmiş onlarla baxıcı, ekstrasens, telepat və digər şeyxnəsrullahları başına yığıb Tunis xalqına təsir edirmiş. Amma bu, onların hakimiyyətini qoruya bilmədi, ölkədə inqilab baş verdi və illər boyu taladıqları sərvəti, mülklərini, gənə kimi xalqın canına daraşıb onun qanını içən qohum-əqrabalarını atıb Səudiyyə Ərəbistanına qaçmalı oldular...

Friday, May 31, 2019

Azərbaycanda xərçəng xəstəliyi niyə artır?

Dünyada olduğu kimi, Azərbaycanda da xərçəng xəstəliyinə tutulanların və ondan dünyasını dəyişənlərin sayı sürətlə artmaqdadır. Dünya ölkələrində onkologiya və ümumiyyətlə, əhalinin sağlamlığı ilə bağlı mükəmməl elmi-statistik iş aparılsa da, bizdə etimad doğuran statistika olmadığından yalnız şəxsi müşahidələr əsasında bu bəlanın daha sürətlə artdığını demək olar. Bunun da çoxsaylı səbəbləri var. Onların hələlik ən zəruri və aradan qaldırılması təxirsalınmaz olan bir neçəsi aşağıdakılardır:

1. Ölkənin qida təhlükəsizliyi siyasəti yoxdur və hətta bununla bağlı müasir tələblərə cavab verən müvafiq hüquqi baza da yaradılmayıb. Həyata keçirildiyi iddia olunan tədbirlər isə yalnız imitasiyadır. Bütün sahələrdə olduğu kimi...

2. İnhisarçılıq səbəbindən nə ölkəyə idxal olunan, nə də onun daxilində istehsal edilən kənd təsərrüfatı və ərzaq məhsullarının keyfiyyətinə nəzarəti həyata keçirmək qeyri-mümkündür.
Məsələn, ölkədə ərzaq və kənd təsərrüfatı məhsullarının əsas kütləvi istehsalçısı olan və hakim ailənin biznesi sayılan "Azersun Holding"də çalışan və on minlərlə manat maaş müqabilində bütün yüksək vəzifələri tutan xarici (milliyyətcə qeyri-azərbaycanlı) əməkdaşlar heç vaxt bu şirkətin istehsal etdiyi ərzaq məhsullarını almırlar. Ümumiyyətlə, şirkətə rəhbərlik edən və hələ gənc yaşlarından "satranç" ləqəbilə ən çirkli bizneslərdə olmuş, bu gün isə həmin fəaliyyəti daha böyük miqyasda həyata keçirməyə davam edən kürd əsilli Abdulbori Goozal şirkətə yüksək vəzifələrə yalnız kürd milliyyətindən olan əsasən İran və Türkiyə vətəndaşlarını gətirir. Şirkətdə bacarıqlı İT mütəxəssisi kimi çalışan azərbaycanlılar 800-1.200 AZM maaş aldığı halda, həmin sahəyə rəhbərlik edən və nə qədər ironik görünsə də, kompüter haqqında bəsit təsəvvürü olan xarici vətəndaş 30.000 AZN əməkhaqqı alır və bu da şirkətin bütün sahələrində belədir.
Belə bir şirkətin Azərbaycanda fəaliyyətinin nəyə və kimlərə xidmət etdiyini isə yalnız ehtimal etmək olar.

3. Ölkədə pulsuz tibbi xidmət yoxdur və üstəlik də onkoloji xəstəliklərin müalicəsilə bağlı bütün məsələlər İlham Əliyevin dayısı Cəmil Əliyevin inhisarındadır, halbuki, onun rəhbərlik etdiyi Milli Onkologiya Mərkəzi büdcədən maliyyələşdirilən dövlət müəssisəsidir.  Amma buna rəğmən, həmin mərkəzdə ödəniş məsələsində bir nəfərə də olsun güzəşt edilmir. İsrarla endirim xahiş edən qaçqın və ya şəhid ailələrinə isə nadir hallarda aıçaldıcı 10-15% güzəşt olunur. Ölkəyə kimyəvi preparatların gətirilməsi də bu mərkəzin inhisarındadır, həyata keçirilən müalicə prosedurlarının effektivliyi isə olduqca aşağıdır.

4. Bakı şəhərinə verilən içməli suyun tərkibindəki radioaktiv maddələrin qatılığı sağlımlıq üçün zərərsiz sayılan normalardan dəfələrlə yüksəkdir. Görünür elə bu səbəbdən də hakim zümrənin bir çox ailələri üçün içməli su xarici ölkələrdən gətirilir. Məsələn, hakim ailə üçün bu su Böyük Britaniyadan gətirilir.

5. Müəmmalı reputasiyaya malik və məqsədləri bəlli olmayan bir sıra xarici ölkələrin kommersiya və qeyri-kommersiya tibbi laboratoriya və qurumlarına Azərbaycanda əhalinin sağlamlığı sahəsində tam sərbəst tədqiqat fəaliyyəti imkanları yaradılıb. Onların nəinki fəaliyyəti, hətta mövcudluğu belə əhalidən gizli saxlanılır. 

Göstərdiyim bütün bu məqamlar ölkə üçün strateji əhəmiyyətli məsələ olan demoqrafik göstəricilərə birbaşa təsir edən amillərdən cəmi bir neçəsidir.
Amma elə bunlar göstərir ki, ölkədə faktiki olaraq əhalinin sayının "tənzimlənməsi" həyata keçirilir. Buna işarə edən başqa bir məqam da ölkədə heç bir demoqrafik araşdırma aparılmadığı halda,  əhalinin sayı və artımı ilə bağlı ortaya saxta rəqəmlər atılaraq onların ətrafında müxtəlif şoular düzəldilir.
Halbuki, artıq bu gün əhalinin sağlamlığı və artımı ilə bağlı həyəcan təbili çalınmalıdır. 
Əgər artıq gec deyilsə...

Thursday, April 25, 2019

Ədəbi vandalizm

Əslində, yazıçıların, bəstəkarların, memarların və digər yaradıcı insanların ictimai mövqeyinə çox nadir hallarda diqqət yetirirəm, çünki mənə görə onların işi tarixdə və yaddaşlarda öz əsərlərilə iz buraxmaq, millətin bir neçə nəslinin maariflənməsinə xidmət etməkdir. Amma hərdən elə hadisələr baş verir ki, susmağın özü həmin maarifləndirməyə qarşı olur, formalaşmaqda olan gənc nəsillərin bir növ çaşqınlığına şərait yaradır. Gənc nəsil demişkən, bu gün gənc azərbaycanlılar daha çox Avropa, Rusiya və Türkiyə yazarlarını mütaliə edir, yerlilərdən isə daha çox gənc yazarları izləyir. Bu da təbiidir, çünki problemlər və ümidsizlik içində boğulan gənclik ədəbiyyatda, sənətdə öz çabalarına dəstək, onların haraylarına həmrəylik, problemlərinə üsyan görmək istəyir. Bu - gənclikdir və o, həmişə belə olub, belə də olacaq. Amma həmin gənclik müasir Azərbaycan ədəbiyyatında, sənətində öz səsinə səs görmək əvəzinə onların haqqını yeyənlərə mədhiyyələrlə, təriflərlə üzləşəndə təbii ki, diksinir, iyrənir və belə ədəbiyyata da, onun yaradıcılarına da arxa çevirir. Bəla bununla da bitmir. Gənclik özünə məxsus olan, daha doğrusu, məxsus olmalı olan hər şeydən və ən əsası da ölkəsindən, mədəniyyətindən, xalqından üz döndərir. Bəli, bu, bizim hal-hazırda müşahidə etdiyimiz vəziyyətdir və həmin vəziyyətə görə də yaşlı nəslin nümayəndələri olaraq hamımız məsuliyyət daşıyırıq. Bugünkü dövlətə ümidsizliyin, gələcəyə inamsızlığın səbəbkarı mənim yaşda və məndə bir qədər yaşlı, bir qədər də gənc nəslin nümayəndələri olmaqla hamımızıq. Bu mənada bizim hamımız gələcək nəsillərə borclu qalmışıq və bir çoxumuz da həmin borc belimizdə bu dünyadan köç edəcəyik. Ona görə borclu qalmışıq ki, bizim gənclik illərimizdə başqa ədəbiyyat, başqa sənət vardı, bizimsə özümüzdən sonrakı nəsillərə eyni dəyərləri ötürmək kimi borcumuz. Amma bu borcun daha ağır hissəsi dediyim kimi, yaradıcı insanların üzərindədir. Məsələn, mən gənc olanda yazıçı Anarın əsərlərini oxuyurdum və etiraf edim ki, Anar mənim ən sevimli yazıçılarımdan idi. Amma gənc nəsil bunu edə bilməz, çünki Anar indi "Dədə Qorqud" əvəzinə dövlət rəhbərinə mədhiyyə, "Beşmərtəbəli evin altıncı mərtəbəsi" əvəzinə isə icra başçısının müavininə dəstək məktubu yazır, onun rəhbəri olduğu Azərbaycan Yazıçılar Birliyi isə bütövlükdə antixalq və hətta antiədəbiyyat mahiyyətli bir quruma çevrilib. Başqa sözlərlə, bu qurumun rəhbərləri mediadakı çıxışları, cəmiyyəti narahat edən məsələlərə bağlı açıqlamaları (həm də susmaları), ölkənin problemləri ilə bağlı münasibətlərilə ədəbiyyatda mürtəce bir cərəyanın təmsilçilərinə çevriliblər. Kimliyindən və əməlindən asılı olmayaraq, kimsənin ünvanına ağır sözlər işlədilməsini heç zaman alqışlamamışam, amma eyni zamanda, hər bir əməlin də öz adı var. Belələrinin əməlinin adı da ədəbi vandalizmdir, çünki onların yazıçı, yaradıcı olaraq cəmiyyətə təqdim etdikləri mövqe, daha doğrusu, mövqesizlik həmin cəmiyyətin üzərində dayandığı dəyərlər sistemini sarsıdır, təhqir edir və son nəticədə dağıdır. Bunun da adı vandalizmdir. Yoxsa yazıçı Anar Səbail RİH başçısının birinci müavini Xalidə Bayramovanın müdafiəsinə niyə qalxsın ki? Daha dəqiq desək, cinayət törətməkdə şübhəli bilinən və bu səbəbdən də barəsində cinayət işi başladılmış həmin o xanımın. Özü də o Xalidə Bayramovanın ki, haqqında qaldırılmış cinayət işi azyaşlı günahsız körpənin intiharı ilə bağlıdır. "Dədə Qorqud"dan Xalidə Bayramova səviyyəsinə enmək məgər ədəbi vandalizm deyilmi?
Əlbəttə, indi yaşlı nəslin nümayəndələri məni qınayacaqlar ki, məgər 1989-cu ildə millət Qarabağ deyib hayqıranda Anarın Azərbaycanın kommunist rəhbəri Ə. Vəzirovdan mənzil istəməsini xatırlamırammı? Xatırlayıram əlbəttə, ata və oğul əliyevlərdən əldə etdiklərini də yaxşı xatırlayıram, ölkədə baş verən qanunsuzluqlara susaraq, ondan münasibət istəyən mediaya qəzəblənməsini də xatırlayıram, amma yenə də içimdə bir ümid qığılcımı vardı ki, bəlkə hələ hər şey dəyişəcək. Dəyişdi də, amma miqyas dəyişdi: əvvəl Heydər Əliyevə, İlham Əliyevə mədhiyyə deyən ağsaqqal yazıçı bu kəlmələri yazacaq qədər kiçildi: "Şübhəsiz obyektiv istintaq bu faciədə kimin nə dərəcədə təqsirkar olduğunu aşkarlayacaq, amma hələ istintaq tamamlanmamış kimisə «niyə ora gəldi, nə üçün gəldi, saat neçədə, hansı dəqiqədə hadisəyə müdaxilə etdi» üstündə suçlamaq, məncə, ədalətsizlikdir. Konkret olaraq yaxşı tanıdığım Xalidə xanım Bayramovaya qarşı yönəlmiş ittihamları nəzərdə tuturam. Yazıçılar Birliyi Səbail rayonun ərazisində yerləşir və bu rayonun İcra başçısının birinci müavini Xalidə xanım uzun illər boyu təşkilatımıza xeyirxah münasibət bəsləyir, tədbirlərimizdə iştirak edir, yazıçıların ona aid olan bütün məsələlərini həll etməkçün əlindən gələni əsirgəmir. Əsas vəzifəsindən başqa yeniyetmələr və uşaqlarla iş üzrə rayon komissiyasının sədri kimi, Xalidə xanımın bu məsələyə necə sədaqətlə və məsuliyyətlə yanaşmasını bilirəm."  Özü də nə qədər kiçilmək lazımdır ki, "xeyirxah" münasibətinə görə hansısa İH başçısı müavininin müdafiəsinə qalxasan, amma həyatında bir dəfə də olsun nə siyasi məhbuslara, nə Vətən Müharibəsi əlillərinə, nə də sadəcə adi azərbaycanlılara qarşı törədilən haqsızlıqlara bircə dəfə də səsini çıxarmayasan. Mənəvi çərçivələri, cəmiyyət qarşısında məsuliyyət hissini nə qədər silməlisən, itirməlisən ki, körpə bir qızcığazın intihar etməsinə bütün ölkənin kükrədiyi vaxt susub, sonra onun ölüm ayağında olduğu vəziyyətində hansısa motivlərlə məktəb direktorunun müdafiəsinə çəkiliş aparan, fakt toplayan xanım adına ləkə olan bir məxluqu müdafiə edəsən?
Bir də bir incə məqam var. Anar yaşda olanda istənilən insanı adətən tarixdə, yaddaşlarda necə qalacağı narahat edir və bu mənada onun özündən əvvəlki nəsil bir sıra yazıçıların, şairlərin, sənətkarların acınacaqlı aqibəti haqda çox ətraflı məlumatı olmalıdır. Bu gün haqlı olaraq unudulmuş, xatırlandıqda isə yalnız lənətlənən həmin satqın, xain, donosbaz yazarlar haqda kimin də olmasa, Anarın məlumatı yetərincədir...
Amma hətta bu halda da ədalət naminə onu da etiraf edək ki, onlar bəşəriyyət tarixinin ən qanlı, ən qəddar rejimlərindən olmuş Stalin diktaturası qarşısında əyilib, sınıb satqına çevrilmişdilər. Daha İHB-nın müavininə dəstək məktubu yazacaq qədər enməmişdilər.

P.S.: Yadınızdadırsa, Elinanın ölüm ayağında olduğu vaxt onu soyuqqanlı şəkildə sorğulayaraq telefona çəkən və sonra da həmin videonu yayan qadının məhz Xalidə Bayramova olmasını müğənni Röya açıqlamışdı. Ona görə də desəm ki, bu gün azərbaycanlılar müğənni Röyanı yazıçı Anardan daha yaxşı tanıyır və ona daha çox hörmət edir, yəqin ki, yanılmaram. Bu da təbiidir, çünki özünə münasibəti hər kəs öz əməli ilə qazanır.
    

Friday, April 12, 2019

Yolunu azmış oğulun dönüşü yoxsa tutuquşu Keşa yenidən qayıdır?


Rembrandt Harmensz. van Rijn - The Return of the Prodigal Son.jpg
Yazı üçün bu adı təsadüfən seçməmişəm. Rembrandtın məşhur pritça əsasında yaratdığı və dünya incəsənətinin nadir nümunələrindən sayılan şedevr əsərində (əslində) sətiraltı dini məzmunlu pritçanın sonunda yolunu azmış oğulun ailəsinə (bir qədər interpretasiya edərək desək, haqq yoluna) dönüşü təsvir olunub. Bəli, məhz pritçanın sonunda və bunu xüsusilə vurğulamaq istəyirəm, çünki elə yazacağım da illərdir azərbaycanlılara sırınan psevdopritçanın sonudur. Əsl pritçadan fərqli olaraq, qəmgin və məyusedici sonu.
Öncə bir haşiyə çıxım: bu yazını təxminən 2 ay əvvəl - Rüstəm İbrahimbəyov uzunmüddətli fasilədən sonra Bakıya gələndə yazmışdım, yazı üçün materialları isə daha çoxdan toplamışdım. Amma elə oldu ki, yazını paylaşmaq ərəfəsindən Milli Şuranın mitinqi təyin olundu və düşündüm ki, zamanı deyil. Sadəcə həmin mitinqə qarşı primitiv və çirkli təbliğat aparanlarla bir sıraya qoyulmaq istəmədim, çünki məni öz yerim daha çox qane edir. Amma Rüstəm İbrahimbəyovun Rusiyanın "Дождь" telekanalına aprelin 10-da verdiyi müsahibə yazını yenidən aktuallaşdırdı. Xüsusilə də onun müxalifət, Milli Şura və İlham Əliyevlə münasibətləri haqda dedikləri. Rüstəm müəllim deyir ki, onun İlham Əliyevlə heç vaxt heç bir problemi olmayıb və ümumiyyətlə siyasətə onu "так называемая оппозиция" qatıb və "так называемая" Milli Şuranın sədri, ardınca da bu qurumdan prezidentliyə namizəd edib. Halbuki, 2015-ci ildə Moskvada dərc olunan liberal "Новая время" jurnalına müsahibəsində o, tamamilə əks fikirlər söylərirdi. Maraqlananlar həmin müsahibə ilə burda tanış ola bilərlər:

https://newtimes.ru/articles/detail/117180/

Onu da qeyd edim ki, bu yazını yazmaqda öz əsrini yaşamış kinodramaturqla nə hansısa haqq-hesab çəkmək fikrim yoxdur, nə də buna əsasım. Açığı, İbrahimbəyovu həyatda cəmi bircə dəfə görmüşəm, o da düz 31 il əvvəl. O zaman Qarabağ ətrafında ermənilərin hay-küyü təzə başlamışdı və hər iki respublikada partiya rəhbərliyi təzəcə dəyişdirilmişdi və ona görə də Moskva öz emissarlarını Rusiyada təhsil alan azərbaycanlı və erməni tələbələr qarşısında çıxış etməyə yollayırdı. İbrahimbəyov da həmin missiya ilə mən oxuduğum Leninqrada gəlmişdi. Ədalət naminə qeyd edim ki, o zamankı İbrahimbəyov ermənilərə bugünkü qədər loyal deyildi və çıxışında "ermənilər" sözündən daha çox "məkrli düşmənlərimiz" kəlməsini işlədirdi. Nəhayət, millətimin İbrahimbəyov miqyasda bir nümayəndəsinin millətin taleyinə belə yanaşmasını hamımız üçün böyük faciə hesab edirəm.
Beləliklə...
2013-cü ildə kinorejissor Rüstəm İbrahimbəyovun yenicə yaradılan Milli Şuranın sədri seçilməsi və ardınca da bu qurumun prezidentliyə namizədi irəli sürülməsi siyasətdən və hüquqdan az da olsa xəbərdar hər kəsdə təəccüb doğurmuşdu. Xeyr, söhbət heç də məşhur sovet kinorejissorunun xeyli suallar doğuran millətə münasibətindən, ziddiyyətli hadisələrlə dolu həyat yolundan və ya siyasi səriştəsinin olub-olmamasından, onun prezidenti seçilməyə hazırlaşdığı xalqı necə təmsil edə biləcəyindən getmirdi. Söhbət məsələnin sırf hüquqi aspektdə perspektivindən gedirdi. Belə ki, Azərbaycan qanunvericiliyi haqda az-çox məlumatlı hər kəs bilirdi ki, Azərbaycan prezidenti yalnız son 10 il ərzində ölkə ərazisində fasiləsiz yaşamış, heç bir xarici ölkə qarşısında öhdəliyi olmayan şəxs seçilə bilər və uzun illərdir vətəndaşı olduğu Rusiyada yaşayan, həmçinin ABŞ-da daimi yaşayış statusuna (Legal Permanent Residence) malik olan Rüstəm müəllim azı bu iki səbəbdən namizədliyə ən az uyğun gələn şəxs idi. Amma məlum oldu ki, sırf hüquqi baxımdan xeyli suallar doğuran bu səbəblər də önəmli deyilmiş, baxmayaraq ki, yenicə yaradılmaqda olan Milli Şuraya toplaşanların hamısı bunu çox gözəl bilirdi. Bilirdilər, amma İbrahimbəyovun namizədliyini irəli sürdülər. Əslində fikrim heç bunu da saf-çürük eləmək deyil, çünki zaman və bugünkü reallıqlar baxımından əhəmiyyətini tamamilə itirmiş bir mövzudur. Toxunmaq istədiyim məsələnin bəlkə də heç kəsin gözləmədiyi, cəmiyyətin bir hissəsinin isə sadəcə bilmədiyi aspektidir və burda da Bakıda "Ziyalılar Forumu", ardınca da Moskvada "Milyarderlər İttifaqı", Bakıda isə "Milli Şura" adlı qurumların yaradılmasının retrospektiv baxışda səbəbini və bugünkü nəticələrini göstərməkdir.
Beləliklə, qayıdaq həmin 2013-ə...
O zaman ilk ağla gələn sual bu idi ki, geniş formata malik müxalif "İctimai Palata" mövcud ola-ola yeni bir qurumun - "Milli Şura"nın yaradılmasına nə ehtiyac vardı? Elə həmin o zaman da bu sualı yeni yaradılmaqda olan quruma qoşulmağa hazırlaşan partiyalardan birinin rəhbərinə ünvanlasam da, məntiqli, aydın və qənaətbəxş cavab ala bilməmişdim. İkinci sual isə daha ciddi idi - yeni qurumun "Ziyalılar Forumu" və həmin ərəfədə Moskvada yaradılmış və Azərbaycanda daha çox "Milyarderlər İttifaqı" kimi tanınan qurumla hər hansı bir əlaqəsi vardımı? Sual təsadüfi deyil, çünki "Milli Şura"nın sədri seçilərək prezidentliyə namizədliyi irəli sürülən cənab İbrahimbəyov adı çəkilən digər iki qurumun da hər birində əsas fiqurlardan və təsisçilərdən idi və ən sadəlövh insana da bəllidir ki, burda mütləq bir əlaqə olmalıdır. Qeyd etdiyim kimi, hər üç qurumun təsisçilərindən olan İbrahimbəyovun "Milyarderlər İttifaqı"nın da həmtəsisçisi olması başqa bir sualı da ortaya qoyurdu: bütün bu zərcirdə Rusiya faktoru vardımı? Yəqin ki, sual bir qədər sadəlövh kimi göründü, elə deyilmi? Amma hər bir kiçik detalın da dəqiqləşdirmələrə ehtiyacı var, o cümlədən "Milyarderlər İttifaqı"na daxil olan rusiyalı azərbaycanlılarla yanaşı bu qurumda Dağıstan lideri olmuş Ramazan Abdulatipovun 3 təsisçidən biri olması. Elə bu faktın özü də bütün bu projenin məhz Rusiyanın olmasına birbaşa işarə idi. Bu "xırda" detala hələ qayıdacağıq. Sadaladıqlarımdan savayı, Bakıdakı Qərb ölkələri səfirliklərinin və beynəlxalq təşkilarların nümayəndəliklərinin "Milli Şura" ideyasına soyuq yanaşması da vardı. Məsələn, Milli Şuranın təklifi ilə təşkil olunan görüşə Qərb ölkələri səfirliklərinin ən yaxşı halda 2-ci və 3-cü şəxsləri qatılmışdı, Böyük Britaniya səfirliyi isə həmin nahar-görüşə səfirin azərbaycanlı köməkçisini yollamışdı. ABŞ səfirliyi həmin görüşə ümumiyyətlə qatılmamışdı. Belə olduqda, suallar zəncirinə bir halqa da əlavə olunurdu: yarandığı gündən özünü qərbpərəst, Qərbin demokratik dəyərlərinin daşıyıcısı, onun müttəfiqi elan eləmiş partiya və QHT-lərin sadə dildə desək, Rusiya ilə nə alış-verişi? Axı Rüstəm İbrahimbəyov Rusiya emissarı idi və həmin qurumların rəhbərləri də bunu bilməmiş deyildilər, çünki hörmətli kinorejissor bundan əvvəl ölkənin ictimai-siyasi həyatında düz 20 il əvvəl - digər bir Rusiya emissarı, keçmiş Az.KQB sədri Vaqif Hüseynov həbs ediləndə onun azad olunması üçün çalışanda "görünmüşdü". Xatırladım ki, Vaqif Hüseynov 1990-cı il yanvarın 19-da AzTv-nin enerji blokunun partladılması ilə əlaqədar aparılan istintaqla bağlı həbs olunmuşdu. Əlbəttə, hamısını bilirdilər və elə bilə-bilə də hələ yaradılmadan yalnız istifadə olunmağa hesablanmış və məğlubiyyətə məhkum olan həmin Rusiya projesinə qoşuldular. Bəli, "Milli Şura" Rusiyanın projesi idi və bunu anlamamaq üçün yalnız anlamaq istəməmək lazımdır. Yadımdadır, həmin dövrdə Qərb ölkələrinin birinin səfiri ilə gərgin söhbətimiz də olmuşdu. Səfir israrla məni inandırmağa çalışırdı ki, bütün bu işlərin arxasında Rusiya durur və Rusiya Azərbaycanın milli-demokratik qüvvələrini nəinki hakimiyyətə gətirməz, hətta onların özünün də gəlməsinə yol verməz. O zaman həmsöhbətimə bildirdim ki, onun dediklərini iki qatı ilə deyə bilərəm, amma görünür, Qərb ölkələrinin Azərbaycanda demokratik təsisatların qurulması adı altında yürütdükləri siyasətdən hamı doyub artıq və bu da həqiqətən belə idi, bu gündə belədir. Amma deyək ki, demokratiyaya dəstək vədləri fonunda davamlı olaraq, əvvəl Heydər Əliyevi, ardınca da İlham Əliyevi açıq dəstəkləyən Qərbin riyakar siyasətindən üz çevirməyi anlamaq olar, amma əsas prioritetlər kimi bəyan elədiyin demokratik dəyərlərin Rusiya ilə nə əlaqəsi? Milli-demokratlarımız ümumiyyətlə, Rusiyanın Azərbaycana yönəlik bu silsilə addımlarının arxasında hansı niyyət və planların dayandığını anlayırdılarmı? Bəlkə də anlamırdılar, amma o zaman bunun adı siyasi naşılıqdır və mən də ürəkdən istərdim ki, belə olmuş olsun. Amma belə deyildi əlbəttə, çünki elə olsaydı, siyasətə milli-azadlıq mübarizəsindən gəlmiş siyasətçilər həmin dövrdə Rusiyanın xeyrinə ağ yalanlarla, tarixi təhriflərlə dolu gülünc mesajlar verməzdilər. Elə olsaydı, həmin 2013-ün avqustunda ölkə mətbuatının Rusiya prezidentinin "Putin Bakıya gəmi ilə gəldi" kimi təqdim edilən səfərinin həmən ardınca Rüstəm İbrahimbəyov namizədliyini geri götürəndə anlamalı idilər. Əlbəttə ki, hər kəs qatıldığı oyunun şərtlərini çox gözəl bilirdi. Bilirdi və elə ona görə də qatılırdı. Bəlkə də "Milyarderlər İttifaqı" adındakı ilk söz kimlərə qazana bilməyəcəyinə çoxdan əmin olduğu siyasi uğurdan daha cəlbedici görünürdü, amma Moskva ənənəvi olaraq Bakıdan daşımağa öyrənib, əksinə yox. Odur ki, Bakıdakı yeni Rusiya tərəfdaşlarına yollanılan dəstək azərbaycanlı oliqarxlara tapşırılmışdı ki, bu yardımın da cəmi üçdə biri ünvana çatmışdı və hətta onda da biri digərinə sadə dildə desək, atmışdı. Bu haqda da lazım olarsa, daha detallı gələcəkdə... Bəli, bütün bu zəncir Rusiyanın Azərbaycanı illər boyu israrla öz mövqeyində dayandığı Xəzərin bölünməsi məsələsindən çəkindirmək, onu öz xeyrinə həll etmək məqsədi güdürdü. Milli Şura ideyası da rəsmi Bakını təhdid etməyə hesablanmış planın detallarından idi. Digər bloq yazılarımda başqa detallar haqda da ətraflı oxuya bilərsiniz, odur ki, onların üzərində xüsusi dayanmağa ehtiyac duymuram. Bakıya "gəmi ilə gələn" Putin ("xırda detalın" biri də həmin gəminin adının "Dağıstan" olması idi) Xəzər dənizi hövzəsində hərbi-strateji maraqları olan tərəflərə "Xəzərin sahibi Rusiyadır" mesajını verirdi. Gəminin kapitanının azərbaycanlı olması faktı da heç təsadüfi deyildi.
Image result for putin bakıya gəmi ilə gəldi
 Beləliklə, missiya öz hədəfinə çatmışdı və elə buna görə də artıq emissarın seçkiyə qatılmasına ehtiyac qalmırdı və əslində elə İbrahimbəyovun davranışından da görünən bu idi ki, əvvəldən də planda belə bir bənd olmamışdı. Bütün bu qurumların yaradılması, hərəkətə gətirilməsi Əliyev hakimiyyətinə əlavə təzyiq məqsədi güdürdü, çoxgedişli planın başlıca hədəfi isə Azərbaycanın Xəzərin ona aid hissəsində mövcud olan iqtisadi gücünə, infrastrukturuna müvafiq və onun davamı olan, maraqlarını qoruyan, ölkənin Hərbi-Dəniz Qüvvələrinin inkişafına yönəlmiş proqrama, müstəqil naviqasiya sisteminin yaradılmasına son qoymaq, Azərbaycanın Xəzərin statusu haqda danışıqlarda maraqlarını peşəkar səviyyədə müdafiə edən və qoruyan kadrları sıradan çıxarmaq idi. Növbəti mərhələdə isə məqsəd Xəzərin əsasən Rusiyanı qane edən statusunu müəyyən etmək idi ki, bu da artıq baş verib. Konkret halda isə, məqsəd seçkiqabağı vəziyyəti gərginləşdirə biləcəyilə təhdidlərlə Azərbaycanı buna məcbur etmək. Bəli, Azərbaycanı, təkcə Əliyev hakimiyyətini yox, çünki Xəzərin statusu ölkə üçün həyati əhəmiyyətli məsələlərdən biri və bəlkə də birincisidir. Hər iki hədəfə çatmaq üçün hakimiyyəti naminə hər cür güzəştə hazır olan İlham Əliyevdən təminat və öhdəlik alan Rusiyanın artıq hər hansı bir quruma ehtiyacı qalmırdı və onlar da qısa zamanda tarıxə qovuşdu. "Milli Şura"dan başqa. Görünür, "Milli Şura"ya girmək bir ayıb, çıxmaq - iki prinsipinə sadiq qalaraq onu saxladılar. Amma prinsipcə adın nə fərqi var ki, əsas mahiyyətdir!? Təbii ki, bütün bu planda yuxarıda göstərdiyim qurumlar və şəxslər Rusiyanın Əliyev hakimiyyətinə yeganə təzyiq vasitəsi deyildi, çünki məhz Putinin "Bakıya gəmi səfərinin"ardınca Azərbaycan Respublikası Hərbi-dəniz Qüvvələrinin baş komandanı, ölkənin yeganə admiralı Şahin Sultanov başda olmaqla, Xəzərdə Azərbaycanın iqtisadi və təhlükəsizlik maraqlarını həyata keçirməyə cəlb olunmuş peşəkar komandanın əksər üzvlərinə saxta cinayət işləri açıldı və ardınca da onlar həbs olundu. Qondarma itihamlar əsasında həyata keçirilən həbsləri Rusiyanın əlaltısı olan Xanlar Vəliyevin başçılıq etdiyi Hərbi Prokurorluq reallaşdırmışdı, bütün bu, ağır dövlətin cinayətin arxasında isə daha 3 Rusiya əlaltısı - generallar Vahid Əliyev (Azərbaycan prezidentinin o zamankı köməkçisi), Nəcməddin Sadıkov (Müdafiə nazirinin birinci müavini, Baş Qərərgah rəisi) və vaxtilə Vahid Əliyevin təqdimatı və dəstəyilə bu posta təyin olunmuş Müdafiə naziri Zakir Həsənov dayanırdı. Şübhəsiz ki, İlham Əliyevin birbaşa xeyir-duası ilə. Onun üçün kimin tutulması, kimin vurulması, kimin hətta öldürülməsi artıq önəmli deyildi, əsas məsələ həll olunmuşdu - Rusiya onun hakimiyyətinə toxunmayacaqdı. Bu yerdə bir haşiyə də çıxım ki, sonrakı mərhələdə (Azərbaycan Orudusunun 2016-cı ilin aprelində keçirdiyi əməliyyatdan sonra) Zakir Həsənov, Xanlar Vəliyev və Nəcməddin Sadıkov üçlüyü Azərbaycan dövlətinə qarşı daha bir miqyaslı xəyanətə imza atacaqlar. Söhbət Tərtər qarnizonunun 200-dən yuxarı hərbçisini erməni kəşfiyyatına işləmək saxta ittihamı ilə həbslərə, təzyiqlərə, işgəncələrə məruz qoymaq və 14 nəfərini qətlə yetirməkdən gedir. Bu haqda "Əsrin cinayətini törədənlər niyə cızasız qalmaqdadır?" adlı 2 yazımda ətraflı oxuya bilərsiniz.
Beləliklə, gördüyümüz kimi, Azərbaycan müxalifətinin və vətəndaş cəmiyyətinin bir çox nümayəndələri (ümid edirəm, Rusiyanın pərdəarxası planları və bölgədə baş verənlər haqda məlumatsız olduqlarından) faktiki olaraq anti-Azərbaycan missiyanın fəal iştirakçısına çevriliblər.
Qaldı İbrahimbəyova, o, qayıtdı öz "status quo"suna, 6-illik fasilədən sonra yenidən Bakıda və yenidən iliyinə qədər xalqa yad olan öz doğma əhatəsinə qovuşmaq şansı qazandı. Amma necə ki, bu da yeni bir missiyanın başlanğıcı olmaya. Müdriklərimiz demiş: "ilan vuran ala çatıdan qorxar". Müdriklərimiz bunu da deyib ki, öyrənmişə "tövbə" yoxdur. Qaldı onun Bakıya hakimiyyətlə anlaşıb gəlməsinə yoxsa Moskvadan göndərilməsinə, bu, bir o qədər də əhəmiyyəli deyil, çünki indi Rusiya artıq Azərbaycanın hər qarışında təmsil olunub. Amma onun səfərilə bağlı bir detalı da görməmək mümkün deyildi: 2013-cü ildə missioner-kinorejissoru Azərbaycan xalqına xüsusi cənfəşanlıqla sırıyanlar onun bu dəfəki səfərinin üzərindən sükutla keçməyə üstünlük verdilər. Niyə? Bəlkə utandıqlarından? Xeyr, tanıdığım qədər, onlardan bir çoxunun utanmaq kimi zərərli bir vərdişi yoxdur. Bəlkə aldadıldıqlarını (və həm də aldatdıqlarını) etiraf eləmək istəmədilər? Bu daha inandırıcı görünür. Olsun, onsuz da nə etiraflar, nə də üzrhaqlıqlar artıq heç nəyi dəyişməyəcək. Artıq gecdir, psevdopritça bitib.
Amma bir sual qalmaqdadır: 80 yaşlı kinorejissoru bugünkü aktivliyə, dünən kəskin sözlərlə tənqid etdiyi Azərbaycan hakimiyyətinə və onun başçısı İlham Əliyevə reveranslara sövq edən nədir? Güman etmək olar ki, bunu da yaxın zamanlarda görə və ya eşidə biləcəyik.

P.S.: Psevdopritça demiş, deyəsən, Rembrandtın məşhur panosu ilə bağlı bir az ağ elədim axı.
Sovet multiplikatorları Aleksandr Kurlyandskinin və Valentin Karavayevin gözəl bir cizgi filmi vardı - "Yolunu azmış tutuquşunun dönüşü". Başina topladığı boz sərçələrə, qarğalara heç vaxt üzünü görmədiyi və öz təxəyyülünün məhsulu olan "Taiti" haqda cəfəngiyyatlar danışan həmin o, "Keşa" adlı tutuquşu yadınızdadır?

  Image result for возвращение блудного попугая